I eit demokratisk perspektiv er det viktig at innbyggjarane blir aktiviserte og trekte med i avgjerdsprosessar. Retten til å fremje forslag til behandling i kommunestyret eller fylkestinget kan bidra til ein betre dialog mellom dei politiske partia / dei folkevalde og veljarane i perioden mellom val. Retten kan også fremje interessa for avgjerdene og den prosessen som skjer i kommunestyret eller fylkestinget. Det er gjerne stor mobilisering rundt enkelte saker lokalt. Tanken er at initiativretten kan bidra til å kanalisere dette engasjementet inn i det politiske systemet.

Innbyggjarar som er registrerte som busette i kommunen (dersom forslaget blir fremja overfor kommunen) eller i fylket (dersom forslaget blir fremja overfor fylkeskommunen). Forslag kan også fremjast av personar under 18 år.

Eit forslag må ha støtte frå minst to prosent av innbyggjarane. Likevel er 300 underskrifter i kommunen eller 500 i fylket alltid nok.

I den same valperioden kan det ikkje fremjast forslag dersom dette har

1. same innhaldet som eit tidlegare forslag som er fremja etter denne føresegna, eller
2. same innhaldet som ei sak som er behandla av kommunestyret eller fylkestinget i løpet av valperioden

Sjølv om vilkåra for behandling av eit innbyggjarinitiativ ikkje er oppfylde, står kommunestyret/fylkestinget fritt til likevel å ta saka opp til behandling.

 

Ein må formulere eit forslag om det ein ønskjer kommunestyret eller fylkestinget skal ta stilling til. Ta kontakt med kommunen for meir rettleiing. Blir forslaget avvist fordi dei formelle vilkåra for behandling ikkje er til stades, bør kommunen/fylkeskommunen opplyse initiativtakarane om kva som skal til for at forslaget skal bli akseptert til behandling.

Støtta til forslaget må vere dokumentert med underskrifter. Det må klart gå fram at underskrivarane gir si støtte til det som forslaget går ut på.

Kommunestyret/fylkestinget skal ta stilling til eit forslag innan seks månader etter at det er blitt fremja. Tidsfristen gjeld ikkje dersom forslaget viser til behandling i samband med ei pågåande plansak etter plan- og bygningslova. Initiativtakarane skal bli haldne orienterte om dei avgjerdene som blir tekne med bakgrunn i forslaget.

Kommunestyret eller fylkestinget må sjølv ta stilling til det forslaget som blir fremja.

Ein kan ikkje klage over alle vedtak om å avvise ei sak. Høvet til å klage gjeld berre dersom saka ville ha vore eit enkeltvedtak om ho hadde blitt realitetsbehandla.